Akty prawne

1. Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Każdy ma prawo żądać od organów władzy publicznej ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją.

2. Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych.

3. W toku ustalania praw dziecka organy władzy publicznej oraz osoby odpowiedzialne za dziecko są obowiązane do wysłuchania i w miarę możliwości uwzględnienia zdania dziecka.

4. Ustawa określa kompetencje i sposób powoływania Rzecznika Praw Dziecka.

 

                          Art.72  Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

     

             

Co to są prawa dziecka?

Każdy człowiek jest osobą, ale żaden człowiek nie rodzi się w pełni ukształtowany. Pełnię swojej osobowości musi rozwinąć.

Każdy człowiek musi odpowiednio ukształtować swoje ciało, musi uaktywnić swoje sily motoryczne pozwalające mu się poruszać, musi rozwinąć swoje zmysły pozwalające mu na kontakt z otaczającym go światem, musi rozwinąć uczucia, dzięki którym będzie mógł reagować na rzeczywistość i wreszcie musi nauczyć się korzystać z woli i rozumu. Wola i rozum charakteryzują człowieka jako człowieka właśnie. Dzięki nim człowiek w sposób wolny i świadomy podejmuje decyzje i ponosi za nie odpowiedzialność. 

Człowiek musi się zatem rozwinąć i dojrzeć do właściwego sobie sposobu życia. Rozwój ten wyznacza sama ludzka natura. W naturę tą wpisane są swoiste prawa. To właśnie prawa natury. Wypełnienie naturalnych praw ludzkich aktualizuje człowieka, ich zablokowanie degraduje go.

Najważniejszym, naturalnym prawem człowieka jest prawo do życia. Z niego płynie prawo do pełnego – na miarę człowieka – rozwoju.

Ale prawa natury należy dobrze rozpoznać i zabezpieczyć. Takim właśnie zabezpieczeniem jest prawo stanowione, stworzone przez ludzi, ogłoszone i zobowiązujące do jego przestrzegania. O dobrym prawie mówimy wówczas gdy dobrze służy człowiekowi a więc dobrze służy jego aktualizacji.

Dzieci posiadają szczególne prawa. Aktualizacja ich człowieczeństwa przebiega bowiem w szczególny sposób. Dziecko nie potrafi samo zadbać o siebie, nie potrafi samodzielnie aktualizować swojej natury. Potrzebuje do tego rodziców, opiekunów, potrzebuje wielu innych ludzi. Dlatego naturalnymi “strażnikami” praw dziecka są jego rodzice i opiekunowie. Ale dziecko potrzebuje też specjalnego zabezpieczenia w prawie stanowionym. Dobre prawo stanowione może i powinno pomagać rodzicom i opiekunom w rozwoju dziecka.

         źródło:www.brpd.gov.pl

Jak zapobiegać depresji u dzieci?

Ucz dziecko wyrażać emocje – jeśli wiesz, że mu ich brakuje, “podrzuć”, podszepnij maluchowi słowa, które pomogą mu wyrazić jego emocje. Mów o swoich uczuciach.
Dbaj o to, by dziecko było aktywne – jazda na rowerze czy gra w piłkę wspierają nie tylko kondycję dziecka, ćwiczenia fizyczne pomagają zredukować objawy depresji.
Wykorzystaj sztukę (rysowanie, malowanie, taniec itp.) do wyrażania emocji, żalu przez dziecko.
Czytaj swojej pociesze książki – wielu rodziców posługuje się biblioterapią, aby umożliwić synowi/córce zidentyfikowanie się z innymi osobami. W bajkach terapeutycznych przeżywają one podobne problemy jak dziecko i radzą sobie z nimi na różne sposoby. Utożsamiając się z nimi (często bohaterowie są dziećmi w podobnym wieku), maluch odnajduje własną metodę na swój kłopot.

Depresja dziecięca przejawia się różnie w różnych grupach wiekowych. Im młodsze dziecko, tym trudniej mu zrozumieć swoje uczucia, zidentyfikować je oraz nazwać. Im mniejsze dziecko, tym trudniej przełożyć mu emocje na słowa.

     źródło:www.urwis.pl

Co zrobić, gdy rodzice podejrzewają u dziecka depresję?

- powinni oni (lub inne dorosłe osoby przebywające często z dzieckiem) być wyczuleni na zachowania malucha potwierdzające ich przypuszczenia. Warto notować sobie, od jak dawna zachowania takie się już pojawiają, jak często mają miejsce oraz jak bardzo są nasilone;
- zasięgnąć porady specjalisty – psychologa dziecięcego lub psychiatry;
- porozmawiać z innymi rodzinami mającymi podobny problem;
- sporo informacji można znaleźć bądź w książkach, bądź w Internecie;
- warto porozmawiać z dzieckiem o swoich spostrzeżeniach, mając, oczywiście, na uwadze fakt, że dziecku trudniej niż dorosłemu wyrazić to, co czuje

      źródło:www.urwis.pl

Objawy dziecięcej depresji

- dziecko jest notorycznie smutne, ma poczucie beznadziejności;
- nie cieszą go rzeczy, czynności (nawet spotkania z przyjaciółmi), które wcześniej lubiło;
- często wydaje się poruszone (wzburzone), pobudzone, drażliwe, nerwowe;
- często też uskarża się na bóle głowy, żołądka oraz opuszcza zajęcia w przedszkolu lub szkole (ma też gorsze wyniki w nauce);
- dziecko może sprawiać wrażenie znudzonego albo pozbawionego energii (niska motywacja), często ma problemy z koncentracją uwagi;
- jest niezdecydowane, zapominalskie;
- jego samoocena jest niska, występuje poczucie winy;
- powszechnymi objawami depresji u dzieci i młodzieży są zmiany zwyczajów dot. snu i jedzenia;
- mogą występować myśli samobójcze, dot. śmierci (niezwykłe zaabsorbowanie śmiercią, umieraniem), uzależnienie od narkotyków i/lub alkoholu;
- dzieci mogą się angażować w ryzykowne przedsięwzięcia, mieć skłonność do wypadków, zranień;
- depresja bywa powiązana z fobiami, panicznym lękiem

         źródło:www.urwis.pl

Zapobieganie agresji w szkole

     Dopóki szkoła będzie formalistycznie traktować podopiecznych, dopóki nie nauczy się uwzględniać w realizacji treści nauczania wciąż zmieniających się potrzeb, tak długo będzie uruchamiała u zdezorientowanych uczniów mechanizmy obronne i kompensacyjne, do których należy m.in. przemoc, agresywne reagowanie.

Ważną rolę w kształtowaniu postaw,  w szczególności tych nieagresywnych, spełniają rodzice. Przekazywane przez nich wzory zachowań, a przede wszystkim stosowany system kar i nagród zdają się jednak nie sprzyjać w wyrabianiu pozytywnych nawyków. Większość rodziców wymierza karę za agresywne zachowanie gdy tylko je dostrzeże. Sprawia to, iż dziecko bardzo szybko uczy się hamować agresję, ale tylko w obecności rodziców i w domu. Dzieci karane za przejaw agresji przez rodziców zachowują się bardzo brutalnie poza domem i w szkole, wśród rówieśników. Kompensują sobie w ten sposób “domową ascezę”, wstrzemięźliwość w agresji. Wielu rodziców z niedowierzaniem przyjmuje skargi nauczycieli na złe zachowanie ich “grzecznego dziecka”.

Brzmi to paradoksalnie, ale ci rodzice, którzy stosują kary fizyczne wobec agresywnie zachowujących się dzieci, modelują i kształtują właśnie te wzory zachowań, które pragną wyeliminować. Przykładów takiej niekompetencji wychowawczej rodziców jest o wiele więcej. Do często popełnianych błędów należy nieświadome uczenie agresji poprzez przekazywanie dzieciom poleceń w rodzaju “bądź mężczyzną”, “jak cię szturchają oddaj”, “pamiętaj, że masz łokcie” itp. Rodzice pochwalają w ten sposób przemoc, oczekują jej i nagradzają za nią, co w rezultacie prowadzi do utrwalania tego negatywnego wzoru zachowania.

Obecnie bardzo duży wpływ na postępującą przemoc i agresję wśród uczniów mają masmedia – kino, telewizja, video, czasopisma dla młodzieży – jako czynniki wpływające na rozwój agresywnych postaw. Wszystkie te wizualne środki przekazu wywierają znaczący wpływ na zachowania młodzieży.

      Problem przemocy w środowisku szkolnym i rówieśniczym jest tak stary jak sama szkoła, z tą jednak różnicą, że zmieniały się – i ciągle zmieniają – jej uwarunkowania i formy. Właśnie ta zmienność, bardzo trudna do przewidzenia, uniemożliwia wprowadzenie uniwersalnych metod zapobiegania przemocy, brutalności i zwalczania jej w społeczności uczniowskiej.

Współczesny, pragmatycznie myślący pedagog musi jednak podejmować próby minimalizowania tej niekorzystnej tendencji.  Potrzebna jest stała współpraca nauczycieli z pedagogiem, policją poprzez wspólne spotkania, organizowanie prelekcji dla uczniów w celu uświadomienia im zagrożeń i sankcji karnych wynikających ze stosowania przemocy wobec rówieśników.

Trzeba w szczególności dążyć do odbudowy autorytetu nauczyciela, gdyż jego brak powoduje, że uczniowie im nie ufają, a tym samym – nie próbują informować ich o doznawanej lub obserwowanej przemocy.

W szkole nie stara się stymulować młodzieży do wyrażania i nazywania własnych uczuć. W środowisku rodzinnym także brakuje czasu na rozmowy, podczas których dzieci miałyby okazję opowiadać o swoich uczuciach i nurtujących je problemach. Dlatego też młodzież ma trudności z określaniem własnych stanów emocjonalnych.

 Szkoła bez przemocy:

Przemoc w szkole – definicje, charakterystyka i opis zjawiska

Złość to emocja (uczucie). Jest związana z mobilizacją energii i pojawia się zazwyczaj w sytuacjach, w których napotykamy na przeszkodę (szeroko rozumianą) w osiągnięciu ważnego dla nas celu. Przeżywają ją wszyscy i nie mamy wpływu na jej pojawienie się. Dlatego złoszczenie się nie jest samo w sobie ani złe, ani dobre. Możemy mieć natomiast wpływ na to, co robimy, gdy czujemy złość.

Agresję definiuje się najczęściej jako świadome, zamierzone działanie, mające na celu wyrządzenie komuś szeroko rozumianej szkody – fizycznej, psychicznej lub materialnej. Jej charakterystyczną cechą jest używanie przez kogoś siły fizycznej lub psychicznej wobec osoby o zbliżonych możliwościach, mającej zdolność skutecznej obrony. Agresja jest często, lecz nie zawsze, sposobem wyrażania złości. W szczególnych warunkach agresja może przeradzać się w przemoc.

Przemoc to wykorzystanie swojej przewagi nad drugim człowiekiem ( fizycznej, emocjonalnej, społecznej, duchowej). Mamy z nią do czynienia wówczas, gdy osoba słabsza (ofiara) poddana jest przez dłuższy czas negatywnym działaniom osoby lub grupy osób silniejszych (sprawcy przemocy).

Skutki przemocy

Prześladowanie i dokuczanie może dotyczyć każdego, niezależnie od jego wyglądu, umiejętności, zdolności czy sprawności fizycznej. Niektóre osoby mogą wyglądać lub zachowywać się tak, że inni częściej im dokuczają, jednak to nie one są za to odpowiedzialne.

Konsekwencje przemocy ponoszą wszyscy uczestnicy takich sytuacji. Ofiary przeżywają trudne emocje – poczucie poniżenia i upokorzenia, wstyd, lęk, rozpacz i smutek. Długofalowe skutki dla ofiar to obniżona samoocena i problemy społeczne – trudności w nawiązywaniu kontaktów, skłonność do izolacji.

Ofiary przemocy szkolnej bardzo rzadko mówią dorosłym o swoich problemach. Często mają doświadczenia bagatelizowania ich problemów przez dorosłych (”przezywają cię – nie zwracaj na to uwagi”, “nie skarż”). Obawiają się też pogorszenia sytuacji, zemsty ze strony prześladowców. Ponadto przeszkadza im wstyd i poczucie winy – “kozioł ofiarny” jest przekonany, że wina tkwi w nim samym. Długotrwałe podleganie presji agresorów może prowadzić do zaburzeń somatycznych, często bardzo poważnych.

Dla sprawców przemocy konsekwencją jest utrwalanie się sposobu agresywnych zachowań, obniżanie się poczucia odpowiedzialności za własne działania, skłonność do zachowań aspołecznych, łatwe wchodzenie w konflikty z prawem.

Świadkowie przemocy, którzy nie potrafili się jej skutecznie przeciwstawić, często latami przechowują poczucie winy, niezadowolenie i pretensje do siebie, uczą się też bierności, bezradności i nie reagowania w trudnych sytuacjach.

Formy przemocy szkolnej to:

• Bezpośrednia przemoc fizyczna – bicie, kopanie, plucie popychanie, szarpanie, wymuszanie pieniędzy, zabieranie przedmiotów, niszczenie własności, przezywanie, wyśmiewanie
• Bezpośrednia przemoc słowna i niewerbalna – dokuczanie, przezywanie, wyśmiewanie, wyszydzanie, obrażanie, ośmieszanie, grożenie, rozpowszechnianie plotek i oszczerstw (również poprzez sms-y i internet), pokazywanie nieprzyzwoitych gestów
• Pośrednie formy przemocy – namawianie innych do ataków fizycznych lub słownych, naznaczanie, wykluczanie i izolowanie z grupy

Czynniki ryzyka wystąpienia przemocy w szkole:

Można wymienić następujące grupy czynników ryzyka eskalacji przemocy w szkole:

1. Niewłaściwy system norm m.in.:

• sprzeczność koncepcji wychowania i postępowania
• normy preferujące użycie siły
• nieprzestrzeganie norm przez osoby znaczące

2. Brak reakcji na zachowania agresywne m.in.:

• brak reakcji na drobne wykroczenia typu wagary, spóźnienia, graffiti
• brak reakcji ze strony nauczycieli na zachowania agresywne uczniów, bagatelizowanie ich
• konflikty długo pozostają nierozwiązane, brak skutecznej mediacji
• bierność świadków

3. Czynniki związane z organizacją nauczania m. in.:

• nuda, brak zagospodarowania czasu
• ograniczenie przestrzeni, zagęszczenie, hałas
• brak możliwości relaksu i odprężenia (dla uczniów i nauczycieli)
• mała ilość zajęć pozalekcyjnych zajęć pozalekcyjnych.

4. Czynniki związane z relacjami uczeń – nauczyciel – rodzic m. in.:

• brak autentycznego kontaktu i dialogu miedzy uczniami, nauczycielami i rodzicami
• wysoki poziom frustracji wśród nauczycieli

      Źródło:www.szkolabezprzemocy.pl

Dysleksja

     Kiedy dziecko ma kłopoty z czytaniem i pisaniem, to powodem może być dysleksja.Jest to fragmentaryczne zaburzenie funkcji percepcyjno – motorycznych.Może ono występować w zakresie funkcji analizatora wzrokowego, sluchowego oraz kinestetyczno – ruchowego.

     Objawy:

• problemy z samodzielnym wypowiadaniem się
• oburęczność
• przestawianie głosek, sylab
• mylenie kierunków
• trudności w zapamiętywaniu materiału w formie serii, np dni tygodia, liter alfabetu, w pamiętaniu aktualnej daty, w określeniu czasu
• słabe postępy w nauce czytania i pisania
• zwierciadlane odwracanie liter, deformacje ich kształtu
• kłopoty z dokłdnym zrozumieniem samodzielnie przeczytanych tekstów
• wolne tempo czytania

       Co robić?

       O trudnościach dziecka w nauce dowiadujemy się najczęściej , gdy rozpocznie ono naukę w szkole.Jeśli podejrzewasz, że twoje dziecko ma dyslekcje, porozmawiaj z nauczycielem.To właśnie on powinien skierować ucznia na badania do poradni psychologiczno – pedagogicznej.Dziecko może zostać zbadane także na prośbę samych rodziców.

       Trzeba pamiętać, że o powodzeniu szkolnym dzieci ze specyficznymi trudnościami w nauce czytania i pisania, czyli z dyslekcją rozwojową, decyduje wczesne wykrycie nieprawidłowości(diagnoza) oraz jak najszybsze udzielenie pomocy poprzez odpowiednie ćwiczenia korekcyjno – kompensacyjne.Całość odziaływań terapeutycznych nazywa się terapią pedagogiczną.Prowadzona jest w poradni, a także w niektórych szkołach.Wymaga systematycznej i długotrwałej pracy ucznia i rodziców.

Przyczyny niepowodzeń szkolnych i ich zapobieganie

   Szukając przyczyn niepowodzeń szkolnych możemy spotkać się z różnymi ich klasyfikacjami:

• przygotowanie

     O pozytywnym stosunku do nauki decyduje wiele czynników,wśród nich ważne jest przygotowanie ucznia do szkoły przez rodziców.Polega ono na trosce o prawidłowy,harmonijny,wszechstronny rozwój psychofizyczny dziecka,na zapewnieniu mu jak najlepszych warunków życia oraz na właściwym oddziaływaniu wychowawczym. 

Drugim etapem ułtwiania dziecku przygotowanie do szkoły jest uczęszczanie do “zerówki” .Przedszkole zapewnia bowiem optymalne przygotowanie ucznia do nauki szkolnej.Bardzo duże znaczenie ma troska o zdrowie i prawidłowy rozwój dziecka w wieku przedszkolnym, korygowanie wad postawy, słuchu, wzroku, mowy.

• środowisko

       Sytuacja materialna rodziców, właściwa atmosfera w domu, wartości uznawane w rodzinie, zaspokajanie potrzeb dziecka są warunkiem prawidłowego rozwoju osobowości.

Trzeba także uwzględnić kształtowanie poziomu wymagań stawianych dziecku oraz problem jego stosunków z rówieśnikami.

      Bardzo ważnym czynnikiem powodzenia szkolnego jest atmosfera w rodzinie. Uczeń, w którego domu panuje atmosfera przykra, konfliktowa, któremu rodzina nie zapewnia poczucia bezpieczeństwa, ma duże trudności w osiąganiu pozytywnych wyników w nauce.Dziecko takie nie jest w stanie pracować na lekcji, gdyż cała jego energia psychiczna jest skierowana na przeżycia związane z sytuacją w domu.Uczniowie z rodzin rozbitych, alkoholików osiągają słabsze wyniki w nauce, często są znerwicowani i nadpobudliwi.

Stosunek młodego człowieka do nauki zależy od stosunku rodziców do dziecka oraz do nauki.Nie wystarczy systematycznie posyłać ucznia do szkoły, zaopatrzyć go w potrzebne przybory, zapewnić ciszę do odrabiania lekcji.O powodzeniu szkolnym decyduje atmosfera, jaka panuje w rodzinie, wolna od nadmiernych napięć, nacechowana życzliwością dla dziecka, a równocześnie kulturalna.

• stan zdrowia

       Dobry stan zdrowia dziecka umożliwia regularne uczęszczanie do szkoły.Uczeń, który często opuszcza lekcje- nawet z najbardziej uzasadnionych przyczyn- zazwyczaj ma luki w materiale nauczania.W domu uczeń opanowuje przerobiony materiał w sposób mniej wszechstronny.Uboższe są także przeżycia i doświadczenia społeczne dziecka.

• wady fizyczne

       Ujemny wpływ na powodzenie w nauce mają liczne wady, zwłaszcza słuchu, wzroku i mowy, jeśli nie są systematycznie leczone i korygowane.Rodzice często je lekceważą lub nie dostrzegają ich.

        Właściwa wspołpraca nauczycieli, rodziców oraz poradni psychologiczno-pedagogicznej może w znacznym stopniu pomóc dzieciom z trudnościami szkolnymi.                 

Gdzie szukać pomocy?

Ośrodki Zdrowia Psychicznego dla Dzieci i Młodzieży
Poradnie Psychologiczno-Pedagogiczne 
Stowarzyszenia pomoc dzieciom z ADHD